خوابگاه شبانه‌روزي دانشجويان دانشگاه

خصوصيت تجرد بوسيله اطاق با تخت‌هاي انفرادي و ديگر وسايل اشتراكي ايجاد مي‌شود. تعداد مناسب تقريباً 90-70 دانشجو در واحدهاي 15-12 نفري مي‌باشد. ساختمان‌هاي چند طبقه اقتصادي‌تر از بلوك يا غرفه‌اي بوده و نوع آن براي تاسيسات خيلي بزرگ مناسب است.

احتياجات لازم

اطاق‌هاي انفرادي با ميز 15-9 مترمربع.

مساحت لازم براي هر دانشجو در يك واحد 15-10 اطاق انفرادي:

اتاق معمولي كوچك                             2/1-8/0 مترمربع

آشپزخانه تهيه چاي                             7/0-5/0 مترمربع

دوش                                                      4/0-3/0 مترمربع

توالت                                                     5/0-4/0 مترمربع

اطاق مفيد (تميزسازي و غير)              3/0-2/0 مترمربع

مجموعاً                                                  7/3-6/2 مترمربع

 

مساحت لازم براي هر دانشجو مشترك براي تمام گروه‌:

اتاق معمولي بزرگ                                2/1-9/0 مترمربع

كتابخانه، اتاق قرائت و ….                     8/1-4/1 مترمربع

اتاق بازي داخلي                                   4/0-2/0 مترمربع

اتاق تفريحات و سرگرمي                     4/0-2/0 مترمربع

مجموعاً                                                  8/3-7/1 مترمربع

مهم آن است كه اطاق عمومي در محل تلاقي سيركولاسيون واقع شده باشد.

 

يك آشپزخانه تهيه چاي با فضاي غذاخوري كه دانشجويان بتوانند غذاي خودشان را تهيه كنند، بايد باشد و آن را مي‌توان مجاور اتاق عمومي يا يك اجاق گرم براي 6-4 دانشجو با ميزكار (ضداسيد و ضدحرارت)، محل ظرفشويي، قفسه ظروف چيني و وسايل لازم و انبار اغذيه هوادار براي هر دانشجو، يخچال، محل جارو و واحد آشغال ريز ساخت. رخشوخانه را بايد به اندازه‌اي ساخت كه مورد استفاده دانشجويان دو واحد 15-10 نفري شبانه‌روزي قرار گيرد.

اتاق شستشو:

  1. دوش با وان پاشويي براي آن 8-4 نفر؛
  2. سه وان در اطاقك براي تمام واحد؛
  3. يك توالت + آبريزگاه براي 10-6 دانشجوي مذكر؛
  4. يك توالت براي 8-6 دانشجوي مونث.

 

وسايل اصلي

يك نظافتچي تمام وقت براي 24-20 اتاق دانشجويان شامل چايخانه، اتاق عمومي، دوش و … .

هر طبقه احتياج به يك اطاق قفل‌دار براي وسايل تميزسازي، مصرف و …، ميز متحرك براي حمل آنها و (در جايي كه بكار مي‌رود) حفره لباسشويي دارد. گاراژ براي ماشين آشغال‌بر، اسكوتر، موتورسيكلت و غيره لازم است. اتاق باربرها را مي‌توان با مغازه احتياجات دانشجويان و پست و وسايل رختشويخانه و تلفن مشترك كرد. يك سيستم رنگ و شبكه بلندگوها براي انتقال پيام با مشاركت سيستم تلفن بكار مي‌رود.

طرح‌بندي

ترتيب تك‌رديفي: پهناي ساختمان 5/0 متر، اتاق 5/3 متر و كريدور 5/1 متر.

ترتيب دورديفي: پهناي ساختمان 10 متر، 2 متر اتاق هر كدام 5/3 متر و كريدور 2 متر.

ترتيب سه‌تايي: پهناس ساختمان 14 متر، 2 اتاق هر كدام 5/3 متر، 2 كريدور هر يك 5/1 متر، با 5/2 متر اتاق شستشو و غيره و در مركز بلوك با تهويه و روشنايي مصنوعي.

نهارخوري

محل‌گيري: بطور قراردادي در مجاورت ساختمان دانشگاه، و ارجح‌تر در محل پارك اتومبل‌ها.

موقعيت: آشپزخانه و اطاق ضميمه رو به شمال، سرسراي غذاخوري رو به جنوب و ديگر اتاق‌ها رو به شرق يا غرب.

تعداد نهارخورها: از 20 تا 80 درصد مجموع دانشجويان عضو متغيرها است.

تعداد نشيمن‌ها: 3-2 نفر براي هر وعده.

مقدار فضاي مورد احتياج بستگي به ترتيب صندلي‌ها و نوع سرويس دارد. اين مشكل بايد قبل از محاسبه ابعاد، اندازه و محل پنجره‌ها و فضاي پايه‌ها حل شود.

روش سروكردن:

  1. سلف‌سرويس معمولي را از روي پيشخوان؛
  2. سلف‌سرويس از ديس‌هاي قرار داده شده روي هر ميز توسط گارسون تميز مي‌شود؛
  3. سرويس گارسون تكي؛

نوع يك و دو اغلب بيشتر بكار مي‌روند.

متضاد با رستوران (ميزهاي كوچك متعدد براي 4-2 نفر) ميز طويل ضخيم صيقل داده نشده و نيمكت بلند نشيمن براي نهارخوري مناسب‌تر است. اين نوع ارزان‌تر، قابل شستشو، كم فضاگير، ساكت و تميزسازي آن آسان‌تر است.

پهناي نشيمن: تقريباً 600 م.م.

پهناي ميز: 600 م.م و ترجيحاً 750 م.م.

فضا براي هر محل: شامل گذرگاه پشتي، ولي بدون راه‌رو اصلي. 6/0×5/1م=63/0مترمربع. فضا براي عبور متقاطع (5/1×5/1)/3=18/1 مترمربع. براي گذر كناري و محل در جلو سرويس و ورودي يك محل اضافي بايد اضافه كرد، لذا مساحت كف براي هر دانشجو برابر است با: 9/0-1 مترمربع.

نيمكت بايد 100-80 م.م دور از ميز قرار گيرد و فقط 300 م.م پهنا و 450-400 م.م ارتفاع داشته باشد كه به آساني بتوان روي آن پا گذاشت و نشست. نيمكت نزديك ديوار 400 م.م پهنا داشته باشد و اين اندازه شامل 120 م.م فاصله از ديوار است كه اجازه عبور را مي‌دهد. بهتر است كه از دو انتها وارد شد، ولي بدان معني است كه براي تقريباً 4 دانشجو مي‌باشد.

براي مبلمان كردن ماهرانه، جايي كه مبل‌ها و ميزهاي راحت‌تر مورد نياز است، ابعاد به شرح ذيل مي‌باشد:

پهناي صندلي تقريباً 650 م.م؛

پهناي ميز تقريباً 800-700 م.م.

فضاي مورد نياز (عبور از پشت): 75/0 = 15/1-65/0 مترمربع.

گذرگاه‌هاي متلاقي مشترك 3/(15/1×55/0) = 21/0 م.م. مساحت كف براي هر دانشجو با فضاي اضافي مثل بالا، 2/1-1/1 م.م. اگر فضاي پشت صندلي در امتداد ديوار بجاي گذرگاه اصلي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، پهناي تقريباً تا 800 م.م افزايش مي‌يابد.

ميز با صندلي در دو انتها، غيراقتصادي و احساس راحتي و تساوي عمومي دانشجويان را از بين مي‌برد. فضاي لازم براي ميز گوشه: 25/1 = (9/5×55/2)/12م.م. فضاي لازم براي هر دانشجو با تمام گذرگاه‌ها با فضاي اضافي مثل فوق 3/1-2/1 مترمربع مي‌باشد.

 

 

 

فضاهاي مورد نياز

الف) فضاي سرويس‌ها

آشپزخانه با قسمت‌هاي فرعي تقريباً شامل 40درصد نهارخوري مي‌شود. فضاي آماده‌سازي تقريباً 20درصد مساحت آشپزخانه را و اطاق‌هاي انباري (ميوه، سبزيجات و … ) 75درصد را اشغال مي‌نمايند. اگر مخزن سوخت لازم باشد، تقريباً 10درصد محوطه غذاخوري را مي‌گيرد.

خارج كننده هواي مانده در خوابگاه و آشپزخانه براي بوي بد لازم است و بايد دقت كرد كه هميشه هوا از خوابگاه‌ها و اطراف به داخل آشپزخانه شويده شود و بالعكس. آشپزخانه بايد به اندازه كافي جادار بوده كه تواتر كار را قطع نكرده و مواجه به جريان عبور از انبار به آماده‌سازي نشود.

اتاق‌هاي انباري بزرگ نبايد در همان طبقه غذاخوري (جايي كه آشپزخانه بايد ساخته شود) قرار گيرد، بلكه در طبقه زير آن بايد باشد. در طبقه آشپزخانه در هر حال اتاق سردخانه و يك انبار مصرف روزانه كه مطابق با صورت غذاي روز، غذا انبار مي‌شود و تفاله و پلكان براي دوباره انبار كردن آن در طي روز مي‌بايست در نقطه شروع سيركولاسيون ساخته شود و با وسايل خودكار آشپزخانه، ميز تهيه خوراك، اجاق و كوره، آبگرمكن، ميز آماده‌سازي اضافي و وسيله نقل غذاي آماده به طبقات ديگر در صورت لزوم مجهز گردد. ظروف همين مسير را پيموده و پس از مصرف به ظرف‌شويي و خشك‌سازي رفته و به قسمت سرويس برمي‌گردد. محل سرآشپزخانه مهم است، زيرا ديوار شيشه‌اي بايد او را قادر به ديد درب، پلكان زيرزمين، آشپزخانه، قسمت آماده‌سازي و حتي نهارخوري بنمايد. در ورودي به آشپزخانه بايد پل توزين و مهرزني و وسايل در دفتر سرآشپزخانه قرار داشته باشد.

 

 

 

 

سيركولاسيون به شام‌خوري در غذاخوري بايد يك‌طرفه باشد، اين را با جابجاسازي صحيح ميزها مي‌توان انجام داد. جايگيري ستون در گوشه ميزها مانع از بين رفتن فضاي نشيمن مي‌گردد.

ب) اتاق‌هاي دانشجويان

2/1 مترمربع براي نيمكت با سه نشيمن.

فضاي لازم تقريبي با تناسب به غذاخوري: سرسراي ورودي و رخت‌كن 40درصد، غذاخوري كوچك براي سخنرانان و دستجات كوچك و غيره 20درصد، اتاق همگاني (ارجحتر قابل توسعه) 120-20درصد، واوديتوريم كوچك با مصرف گاهگاهي 20درصد، اطاق براي دانشجويان زن 10درصد، اتاق‌هاي فعاليت‌هاي گروهي و تفريحات 20درصد و اتاق كميته و كتابخانه مرجع 30 مترمربع، 4 يا 5 آپارتمان دانشجويان هر كدام 18-15 مترمربع، اتاق استراحت با 5/1 مترمربع براي هر فرد (تقريباً مورد استفاده يك چهارم مشتريان غذاخوري قرار مي‌گيرد) فضا لازم است.

رختكن:

بهتر است در بين طبقه غذاخوري و اتاق عمومي و سرسرايي كه بتوان از آن براي محوطه استراحت استفاده كرد، قرار گيرد. اتاق عمومي را مي‌توان بوسيله پارتيشن‌هاي تاشو به اندازه دلخواه توسعه داد كه به اتاق غذاخوري، استرحت و گالري نيز كشيده مي‌شود.

سرويس روي طبقه اتاق عمومي بايد به هرچه بيشتر اتاق‌ها توزيع شود. در آن اتاق غذاخوري،‌ اتاق استراحت و غذاخانه كارمندان را تغذيه مي‌كند. غذابر يا آسانسور غذا بالابر به داخل آن آمده و پلكان سرويس در پشت آن و هر دو چسبيده به اتاق‌هاي انباري مي‌باشند.

در طبقه بالاتر، بهتر است كه اتاق‌هاي دانشجويان و اتاق كنفرانس به علاوه گالري را قرار داد. اتاق‌هاي بازي در تراز صحنه تئاتر و بجاي اتاق‌هاي تعويض لباس براي بازيگران تئاتر بكار مي‌روند.

همانطوري كه در نمونه‌هاي داده شده مي‌توان ديد، شبانه‌روزي دانشجويان در اصل به محوطه ورودي، به محوطه اتاق عمومي و محوطه زندگي ديگر تقسيم شده كه بيشترين طبقات سرسرا و بين ناحيه ورودي و مجموعه خانگي است.

ج) آپارتمان‌ها

براي ناظرين:

3-2 اتاق با حمام، اما بدون آشپزخانه، 75 مترمربع.

براي منشي‌ها:

2 اتاق و حمام، 50 مترمربع.

براي مواظبت كننده:

2 اتاق و حمام 50 مترمربع.

 

براي خدمتكاران خانگي:

3-2 اتاق هر كدامن 18-12 مترمربع.

اين اندازه براي تمام ساكنيني است كه خوراك خود را در غذاخوري مي‌خورند.

د) اتاق‌هاي اداري

دفتر براي كميته مديريت شبانه‌روزي تقريباً 30 مترمربع.                دفتر ناظرين تقريباً 20-15 مترمربع.

2-1 اتاق براي اتحاديه دانشجويان تقريباً 30 مترمربع.                     اطاق مشاوره و بايگاني و ضبط، تقريباً 25 مترمربع.

ه‍. اتاق زيرزميني:

1 توالت و 2 ادرارگاه براي 70-60 دانشجوي مذكر؛                          1 توالت براي 40-30 دانشجوي مونث؛

1 دستشويي براي 50 دانشجو؛                                                                        1 اتاق انباري، يك قفسه جارو با سطل و آب جاري در هر طبقه.

 

 

آشپزخانه ها:

واحدهای استاندارد و واحدهای سفارشی:

به غیر از استاندارد سازی روز افزون ابعاد انواع وسائل آشپزخانه هنوز بطور قابل توجهی متفاوت هستند. ناصر غیر قابل اشتعال معمولا از 20 تا 25 cm در فاصله های 5cm و معمولا با یک ارتفاع 85 cm از دسترس میباشند.

در یک آشپزخانه طراحی شده توسط مهندس معمار  اجزای متعدد به طریقی نسب شده است که نمیتوانند تغییر یابند . این اجزا شامل سطوح کار _ فضاهای انبار کردن _محلی برای اجاق گاز و صفحه ای برای پوشش مجموع آنها میباشد. صالحی که برای کابینت های آشپزخانه مورد استفاده قرار میگیرد  شامل چوب_ تخته چند لا _ نئوپان و پلاستیک میباشد .

سطوح چوبی با پلاستیک روکش میشوند  .قفسه ها از جنس چوب  یا نئوپان  با پوشش پلاستیک میباشند .اما برای ماهی تابه قفسه های فلزی بهترین جنس به حساب می آیند. رهای کشویی یا تاشو در مواردی که آشپزخانه نظر فضا در مضیقه باشد مناسب است چون این درها وقتی که باز میشوند به فضای اضافی نیاز ندارند.

کابینت های زمینی برای انبار کردن لوازم سنگین یا لوازمی که به ندرت مصرف میشوند مورد استفاده قرار میگیرند. کابینت های دیواری دارای عمق کمی هستند تا از صفحه کابینت زیر آن بتوان استفاده کرد. این کابینت ها این امکان را فراهم می آورند که ظروف بدون خم شدن قابل دسترسی باشند.

کابینت های تمام قد میتواند برای ذخیره سازی مواد شوینده _جارو و غیره استفاده شود . البته برای جاسازی یخچال اجاق گاز  در یک ارتفاع مشخص نیز مناسب هستند . لگن ظرفشویی و صفحه آبکشی میتواند واحد های زمینی کار گذاشته شود. این وسائل شامل ظرف زباله _ظرفشویی _خورد کننده و در صئرت نیاز یک آبگرمکن  میباشد. جهیزات خاص از قبیل کشوی نان با تخته برش _کمد وسائل با قفسه کشویی یا لولایی _ترازوی  کشویی آشپزخانه _کشوی ادویه _میله های آویختن حوله  و غیره  در وقت صرفه جویی میکند .

وجود یک هواکش بالای اجاق نیز توصیه میشود . که البته برای این کا مناسب است میان تخلیه هوا  وسیستم  گردش  مجدد تفاوت وجود دارد. سیستم تخلیه به یک پنجره رو به بیرون نیاز دارد اما از سیستم گردش مجدد کارآمد تر است پس این سیستم ترجیح داده میشود.

 

حمام ها :

محل استقرار:

حمامها با توالت  فضاهای کاملی هستند که با تجهیزات لازم  نیازهای بهداشتی ساکنان را فراهم میکند. به هر حال طرح ایده‌آل است که دو فضای جداگانه قابل قفل کردن برای حمام و توالت در آن باشد  و این طرح برای ساکنان بیشتر از 5 نفر لازم است.